technieken en materialen
Tekeningen
Ondergrond
Schilderijen
Grafisch werk
Ruimtelijk werk
Tekeningen
Papier
Houtskool
Siberisch krijt
Potlood
Pastel
Tekeninkt
Papier
Papier wordt vervaardigd uit lompen, diverse plantensoorten of hout. De vezels worden kapot gewreven waardoor ze aan elkaar blijven plakken. In een grote bak met water wordt de papierbrij geschept met een papierzeef. Of voor machinaal gemaakt papier is de zeef vervangen door een lopende band van kunststof waarop de papierbrij wordt gegoten. Hierna wordt het papier gedroogd.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Houtskool
Verkoolde takjes, meestal van wilg gemaakt, dit is zacht materiaal. Van hardere houtsoorten wordt ook houtskool gemaakt om fijnere details mee te kunnen maken.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Siberisch krijt
Staafjes geperst houtskool waaraan een bindmiddel is toegevoegd. Tekeningen gemaakt met Siberisch krijt zijn dieper zwart van kleur.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Potlood
Vroeger werd inderdaad met lood getekend. De fijne metaaldeeltjes die tijdens het tekenen op het papier achterbleven veranderden onder in vloed van de zuurstof in de lucht tot zwart.
Later werd het lood vervangen door grafiet dat gemengd met een witte kleisoort.
Hoe meer klei hoe harder het potlood.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Pastel
Pastelkrijt wordt gemaakt door het pigment te mengen met gom of hars.
Een tekening gemaakt met pastelkrijt blijft zeer kwetsbaar, de losse pigmenten liggen op het papier en kunnen er gemakkelijk afvallen.
Een pasteltekening dient altijd achter glas te worden tentoongesteld.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Tekeninkt
De meest gebruikte inkt is Oost-Indische inkt, zeer zwart en gemaakt van roet met een schellakoplossing. Schellak is een harsachtige uitscheiding van een insectensoort die voornamelijk in India voorkomt.
Zodra de inkt op het papier is aangebracht verdampt het water en droogt de inkt watervast op.
Voor gekleurde inkten gebruikt men vaak kleurstofoplossingen, zoals Ecoline.
Kleurstoffen zijn in tegenstelling tot pigmenten wel oplosbaar, maar de kleuren zijn niet lichtecht en verschieten snel in het licht.
Tegenwoordig worden er ook zeer fijne pigmenten aan de inkten toegevoegd voor de kleurechtheid, deze moeten zeer fijn zijn om ook voor de airbrush te kunnen worden gebruikt.
[terug naar tekeningen] [terug naar begin]
Ondergrond
hout
canvas, linnen en katoen
grondering
glaceren
alla prima
vernis
Hout
Vroeger schilderde men meestal op houten panelen.
Een nadeel hiervan is het gewicht. Wanneer je een schilderij van een beetje grote afmetingen hebt is het moeilijk te vervoeren en te dragen. Het linnen van een doek is dan makkelijker hanteerbaar.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
Canvas, linnen en katoen
Met canvas werd vroeger het doek aangeduid waar men op schilderde en dan vooral een grof doek. Tegenwoordig wordt hiermee het schildersdoek bedoeld of het hele schilderij.
Het schildersdoek bestaat meestal uit linnen of het goedkopere katoen.
Voordeel van linnen is dat het niet zo snel slap gaat hangen zoals katoen, wanneer het in vochtige ruimtes wordt opgehangen.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
Grondering
Op het schildersdoek wordt eerst een witte grondverflaag, de grondering aangebracht. Dit is om de volgende lagen goed te laten hechten en zoveel mogelijk licht terug te kaatsen, voor mooie heldere kleuren.
Tegenwoordig worden meest kant en klare doeken voorzien van een grondlaag gebruikt.
Wanneer er geen grondlaag wordt gebruikt kan men bij een olieverfschilderij vaak aan de achterkant van het doek de olie zien die door het doek wordt opgezogen.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
Glaceren
Het in lagen opbrengen van olieverf verdund met een medium dat de verf transparanter maakt. Hierdoor schijnen de onderliggende kleuren door en dragen bij aan het kleurbeeld. Maar door de verschillende lagen kunnen de kleuren ook vrij donker zijn.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
Alla prima
De verf wordt op het doek of het palet gemengd. De kleur is minder verzadigd dan bij glaceren, maar indien er wit wordt bijgevoegd ook lichter van kleur.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
Vernis
Vernis wordt gebruikt om het werk te beschermen tegen vuil en om de glansverschillen die de verschillende oppervlakken kunnen vertonen te egaliseren.
Er wordt niet altijd en vernislaag gebruikt omdat de glans van het vernis niet door iedereen mooi wordt gevonden.
[terug naar ondergrond] [terug naar begin]
schilderijen
acrylverf
alkydverf
aquarel
gouache
oil-stick of paintstick
olieverf
plakkaatverf
tempera
Acrylverf
Acrylverf wordt gemaakt van pigment en een polymeerhars van acryl, droogt erg snel en hecht op bijna iedere ondergrond. De verf kan met water worden verdund en kan zowel dekkend als dun, transparant worden aangebracht.
De verf heeft niet de glans die olieverf heeft, maar stinkt ook niet zo als olieverf en de kwasten kunnen gemakkelijk met water worden schoongemaakt.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Acrylverf
Alkydverf
Deze verf krimpt bij het drogen en dus zijn de penseelstreken in het werk minder duidelijk.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Aquarel
Aquarelverf wordt gemaakt door pigment aan te maken met een oplossing van Arabische gom. Het was de eerste verf die bedrijfsmatig kon worden gemaakt en hoefde men niet zelf verf te maken. Aquarelverf wordt het meest op papier toegepast.
Het papier moet zwaar verlijmd worden om het verwassen van de verf mogelijk te maken.
Het bindmiddel van de verf blijft in water oplosbaar waardoor men de kleuren in elkaar over kan laten vloeien. Bij het opdrogen van de verf ontstaan droogranden (veroorzaakt door verdamping van het water), die afhankelijk van de techniek van de kunstenaar goed of nauwelijks zichtbaar zijn. Hierbij wordt water uit het midden van de verfplek aangezogen samen met het pigment, waardoor de randen iets donkerder zijn.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Gouache
Dit is ook een verf waarbij water wordt gebruikt, maar hierbij is de verflaag een matte, dekkende laag in tegenstelling tot aquarel waarbij de verflaag transparant is. Bij gouache is het onderliggende papier niet meer te zien. Het bindmiddel is Arabische gom, waarbij men meer verlopende tinten kan verkrijgen dan bij plakkaatverf.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Oil-stick of Paintstick
Olieverf in de vorm van een staafje, waarmee net als met waskrijt getekend kan worden. Het werk mist dan de sporen van een penseel
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Olieverf
Olieverf wordt gemaakt door pigmenten (kleurstoffen) met olie, zoals lijnolie of zonnebloemolie te binden. De olie neemt zuurstof op uit de lucht en wordt hard. Dit proces duurt enkele dagen. Totdat de verf is uitgehard kun je nog in de natte verf blijven werken. Nadat de verf “droog” is duurt het nog tientallen jaren voordat de verf helemaal is doorgehard. Tijdens deze droogperiode heeft een olieverfschilderij licht nodig, anders gaat de verf vergelen.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Plakkaatverf
Verf op basis van water, waaraan krijt wordt toegevoegd om de deze dekkend te maken. Om een kleur lichter te maken wordt witte verf toegevoegd.
Plakkaatverf dient om egale vlakken te kunnen schilderen, hiervoor gebruikt men aardappelmeel of dextrine als bindmiddel.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
Tempera
Tempera is een verfsoort waarin de pigmentdeeltjes bij elkaar gehouden worden door een mengsel van twee vloeistoffen die normaal gesproken niet mengen, zoals olie en water.
Deze mengsels, emulsies genaamd kunnen kunstmatig zijn zoals bij lijm en gomemulsies, maar ook natuurlijk zoals eidooier waarin water en olie op een natuurlijke manier met elkaar zijn vermengd. De oude Italianen gebruikten ook eidooier. Een schildering in eitempera is te herkennen aan de precieze heldere vormen, ontstaan doordat de verf erg snel droogt, waardoor er moeilijk subtiele kleurnuanceringen aan te brengen zijn.
Een ander kenmerk is het fluweelachtige en oplichtende van de verf.
[terug naar schilderijen] [terug naar begin]
